Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Czym jest projekt „Psychologia dla Społeczeństwa”?

Psychologia dla Społeczeństwa to projekt finansowany ze środków Ministra Nauki i Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, realizowany przez Instytut Psychologii Polskiej Akademii Nauk. Zadaniem projektu jest ocena dobrostanu psychicznego dorosłych Polek i Polaków. Kluczowe jest poznanie potencjalnych barier, motywacji i sposobów korzystania z pomocy psychologicznej, w zależności od różnych czynników np. społeczno-ekonomicznych. Zgromadzona wiedza umożliwiła stworzenie kampanii społecznej, zachęcającej polskie społeczeństwo do poszukiwania profesjonalnego wsparcia.

Doświadczam obniżonego nastroju – czy to depresja?

Nie każde obniżenie nastroju oznacza depresję. Ludzie relatywnie często doświadczają obniżonego nastroju lub smutku – to zupełnie normalne. Smutek może być dla nas ważną informacją, że coś straciliśmy albo że jest nam trudno. Emocje te mogą być związane z doświadczanymi nieprzyjemnościami, konfliktami, problemami w pracy i nauce lub codziennym stresem.

Jeżeli jednak stan obniżonego nastroju powoduje wyraźne pogorszenie funkcjonowania (trudności w pracy, nauce, wyraźny spadek zainteresowania codziennymi aktywnościami) i przedłuża się, a próby poprawienia nastroju nie dają rezultatu, warto zastanowić się czy nie doświadczamy stanów depresyjnych. W stanach depresyjnych możemy odczuwać obojętność, trudności w zasypianiu i/lub nadmierną senność w ciągu dnia, jak również wzmożony lęk. Warto skonsultować się wtedy ze specjalistą i/lub lekarzem pierwszego kontaktu i zasięgnąć porady. 

Zachęcamy do zapoznania się z artykułem „Jak rozpoznać, że potrzebuję pomocy?”: https://zdrowie.psych.pan.pl/wiedza/jak-rozpoznac-ze-potrzebuje-pomocy/

Kiedy powinienem/powinnam zgłosić się po pomoc?

Zachęcamy do przeczytania artykułu o tym, jak rozpoznać, że możemy potrzebować pomocy: https://zdrowie.psych.pan.pl/wiedza/jak-rozpoznac-ze-potrzebuje-pomocy/

Pamiętaj, że po pomoc psychologiczną możesz zgłosić się zawsze wtedy, gdy czujesz, że doświadczasz czegoś, co jest dla Ciebie niepokojące, utrudnia Ci funkcjonowanie, a Twoje własne sposoby radzenia sobie nie poprawiają samopoczucia.

Nie bardzo rozumiem, czym różni się psychiatra, psycholog i psychoterapeuta?

Zapraszamy do przeczytania całego artykułu na ten temat: https://zdrowie.psych.pan.pl/wiedza/psycholog-psychoterapeuta-psychiatra-czym-sie-roznia/

Jak wygląda wizyta u psychiatry i psychologa?

Zachęcamy do przeczytania artykułu, który w prosty sposób wyjaśnia temat:  https://zdrowie.psych.pan.pl/wiedza/pierwsza-wizyta-czego-sie-spodziewac/

Jakiego psychoterapeutę wybrać? Skąd mam wiedzieć, jaki nurt psychoterapeutyczny będzie dla mnie najlepszy?

Konsultując się z psychologiem, psychiatrą lub psychoterapeutą warto uzyskać informacje, jaka forma pomocy będzie dla Ciebie najbardziej odpowiednia. Specjaliści dysponują wiedzą w tym temacie i dobiorą metody dopasowane do Twojego problemu.

Istotne jest również zorientowanie się, do jakiego psychoterapeuty zostałeś/aś skierowany/a i jakimi metodami ta osoba pracuje. Jeśli nie są Ci one znane, możesz poprosić specjalistę o wyjaśnienie, na czym polega jego sposób pracy. Pamiętaj – masz prawo wiedzieć, jak pracuje Twój psychoterapeuta, jak będzie przebiegała terapia (liczba sesji, metody itp.) i jak długo będzie trwała. Czasem trudno jest określić precyzyjnie wszystkie informacje (np. dokładny czas trwania terapii), ale możesz o tym rozmawiać ze specjalistą.  

W mojej okolicy nie ma zbyt wielu specjalistów. Czy psychoterapia online daje takie same efekty?

Zapraszamy do przeczytania całego artykułu na temat terapii stacjonarnej i online: https://zdrowie.psych.pan.pl/wiedza/terapia-w-gabinecie-a-terapia-online/

Koszty terapii są bardzo wysokie. Czy da się je jakoś obniżyć?

To prawda, koszty prywatnej psychoterapii mogą okazać się zbyt wysokie dla wielu osób. Jednym z rozwiązań jest skorzystanie z pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej w ramach świadczeń NFZ. Jeśli potrzebujesz bezpłatnej pomocy psychologicznej, możesz również skontaktować się z miejscami świadczącymi taką pomoc. W sekcji „Kompendium wiedzy” znajduje się zakładka „Gdzie szukać pomocy?” z listą miejsc, w których można uzyskać szybką i darmową pomoc.
https://zdrowie.psych.pan.pl/kompendium-wiedzy/

Jak uzyskać skierowanie na psychoterapię finansowaną w ramach NFZ?

Aby skorzystać z psychoterapii w ramach NFZ, niezbędne jest skierowanie od psychiatry lub lekarza pierwszego kontaktu. 

Czy mój pracodawca dowie się, że psychiatra zdiagnozował u mnie jakieś zaburzenie? Czy mam obowiązek go o tym poinformować?

Lekarzy psychiatrów, podobnie jak lekarzy innych specjalizacji, obowiązuje tajemnica zawodowa i nie mają oni prawa informować pracodawcy o stanie zdrowia pacjentów. Podobnie psycholodzy i psychoterapeuci zobowiązani są do zachowania tajemnicy zawodowej. Pacjenci również nie mają obowiązku informować pracodawcy o swoim stanie zdrowia, chyba że stanowisko lub inne przepisy (np. okresowe badania lekarskie) go do tego zobowiązują. 

Jak poinformować moich bliskich o tym, że zacząłem/ęłam leczyć się psychiatrycznie i rozpocząłem/ęłam psychoterapię?  

To ważne pytanie. Pamiętaj, że choć dla niektórych osób rozmowa z bliskimi może być pomocna, to nie masz obowiązku informować nikogo o swoich trudnościach. Jeżeli istnieją powody, dla których obawiasz się mówić swoim bliskim, możesz o tym porozmawiać ze specjalistą zdrowia psychicznego, z którego usług korzystasz. Gdy czujesz, że chcesz i możesz rozmawiać o podjęciu leczenia, warto określić, ile chcesz powiedzieć i wskazać, że jesteś pod profesjonalną opieką. Jeśli Twoi bliscy będą mieli dodatkowe pytania, możesz postarać się na nie odpowiedzieć na tyle, na ile czujesz, że jesteś gotowy/a. 

Czy czasem nie jest lepiej poczekać, aż problemy same się rozwiążą? Czas leczy rany. 

To jedna z częstych strategii, które ludzie stosują. Powiedzenie „czas leczy rany” jest z nami od setek lat i jest obecne w wielu kulturach. Sam czas jednak nie ma działania leczniczego. To, co robimy w tym czasie ma realne znaczenie. Wiele zaburzeń psychicznych rozwija się przez tygodnie lub miesiące. Im dłużej zwlekamy z podjęciem działania, tym trudniej może być nam potem poradzić sobie. Jeśli czas, który masz, aktywnie wykorzystasz, masz większe szanse powrotu do dobrostanu. Samo czekanie w tym wypadku może nie być wystarczającą strategią. Zamiast tego zastanów się, co może poprawić Ci nastrój lub zmniejszyć lęk. Jeśli Twoje własne sposoby nie działają, możesz skorzystać z usług specjalisty w zakresie zdrowia psychicznego. 

W tym momencie nie chcę rozpoczynać psychoterapii. Czy są inne sposoby, aby sobie pomóc?

Jeśli doświadczasz kryzysu zdrowia psychicznego i/lub Twój dobrostan psychiczny się pogorszył, a nie chcesz angażować się w proces psychoterapeutyczny, możesz zgłosić się po pomoc do innego specjalisty zdrowia psychicznego (np. psychologa lub psychiatry) lub lekarza pierwszego kontaktu. Wspólnie ze specjalistą zastanowisz się, co będzie dla Ciebie najlepsze. Psychoterapia to tylko jedna z dostępnych form pomocy. Możesz też skorzystać z porady psychologicznej, w której psycholog pomoże Ci lepiej poradzić sobie z trudnościami. Lekarz psychiatra może rozważyć zastosowanie leków, jeśli Twój stan zdrowia będzie tego wymagał. Pamiętaj też, że Twoje działanie również może przyczynić się do poprawy dobrostanu. Na przykład regularna aktywność fizyczna, regenerujący sen, przyjazne otoczenie i wspierające osoby mogą być źródłem lepszego samopoczucia. Jeśli jednak Twoje problemy utrzymują lub pogłębiają, warto skorzystać z pomocy specjalisty. 

Nie mam nikogo, z kim mógłbym/abym porozmawiać o moich problemach, ale obecnie nie mogę ponieść kosztów związanych z wizytą prywatną u psychologa, a czuję, że nie mogę tak długo czekać na wizytę w ramach NFZ. Czy istnieją miejsca, gdzie w takiej sytuacji mógłbym/abym pójść lub zadzwonić, aby uzyskać pomoc?

W „Kompendium wiedzy” w zakładce „Gdzie szukać pomocy?” znajduje się lista miejsc, w których możesz uzyskać szybką i bezpłatną pomoc: https://zdrowie.psych.pan.pl/kompendium-wiedzy/

Chciałbym/abym rozpocząć psychoterapię, ale boję się, że nie będę wiedział/a co powiedzieć. Trudno jest mi mówić o sobie. Czy to jest przeszkoda?

To zupełnie naturalne, a jednocześnie jest to jedna z najczęstszych obaw, jakie ludzie mają przed skorzystaniem z psychoterapii. Oznacza to też, że psychoterapeuci są przygotowani i wiedzą, jak zareagować w takiej sytuacji. W umiejętny sposób poprowadzą rozmowę, zadając odpowiednie pytania. Na niektóre z nich łatwiej będzie odpowiedzieć, na niektóre nieco trudniej i jest to zupełnie naturalne. Pamiętaj, że psychoterapeuta, jak i inni specjaliści, są po to, aby Ci pomóc.